Νέα Υόρκη το 2010

Η προσέγγιση στο Μανχάταν μάς έδωσε μια πανοραμική εικόνα προτού τα κτίρια γεμίσουν τους δρόμους γύρω μας. Από το παράθυρο του λεωφορείου, ο ορίζοντας του Μίντταουν φαινόταν μέσα από τα σύννεφα, ενώ οι πύργοι του Κάτω Μανχάταν σχημάτιζαν μια ξεχωριστή συστάδα νοτιότερα.

Από μακριά, τα κτίρια ενώνονταν σε έναν αναγνωρίσιμο ορίζοντα. Στο επίπεδο του δρόμου, η εικόνα χωριζόταν σε μεμονωμένες προσόψεις, γωνίες και στενά κενά ανάμεσα στους πύργους. Θα επιστρέφαμε σε αυτές τις ευρύτερες όψεις από το λιμάνι και, αργότερα στην περιήγησή μας, από το παρατηρητήριο του Ροκφέλερ Σέντερ.

Στη νότια άκρη του Μανχάταν σταματήσαμε στο Μπάτερι Παρκ, όπου βρισκόταν η Σφαίρα κατά την επίσκεψή μας. Το κατεστραμμένο μεταλλικό γλυπτό στεκόταν κάποτε στην πλατεία ανάμεσα στους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου.

Δημιούργημα του Φριτς Κένιγκ, επέζησε των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 παρά τις σοβαρές ζημιές. Τοποθετήθηκε στο Μπάτερι Παρκ τον Μάρτιο του 2002 ως μνημείο για τα θύματα. Εκεί το συναντήσαμε το 2010, πριν επισκεφτούμε την ίδια την περιοχή του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου.

Η τραυματισμένη επιφάνεια του γλυπτού το έκανε ένα πολύ διαφορετικό μνημείο από τα επίσημα αγάλματα και τις προσόψεις σε άλλα σημεία του Μανχάταν. Η ιστορία του ήταν μέρος του ίδιου του αντικειμένου που στεκόταν μπροστά μας.

Η κρουαζιέρα μάς έβγαλε στο λιμάνι της Νέας Υόρκης για μια διαφορετική θέα της πόλης. Από το νερό, η προκυμαία και τα κτίρια του Μανχάταν φαίνονταν μαζί, με τον συννεφιασμένο ουρανό να απλώνεται από πάνω τους.

Το κύριο ορόσημο ήταν το Άγαλμα της Ελευθερίας, που υψώνεται πάνω από το βάθρο του στο νησί Λίμπερτι. Ακόμη και από το σκάφος, το περίγραμμά του ήταν αδιαμφισβήτητο: ο υψωμένος πυρσός, το στέμμα και οι μακριές πτυχώσεις του ενδύματος. Το άγαλμα εγκαινιάστηκε στις 28 Οκτωβρίου 1886. Ο Φρεντερίκ Ογκίστ Μπαρτολντί σχεδίασε τη μορφή, της οποίας η χάλκινη επιφάνεια απέκτησε σταδιακά το γνώριμο πράσινο χρώμα.

Μακρύτερα στο λιμάνι, η γέφυρα Βερατσάνο-Νάροους συνέδεε το Μπρούκλιν με το Στάτεν Άιλαντ. Η κρεμαστή γέφυρα άνοιξε το 1964 και το μεγάλο άνοιγμά της πρόσθετε άλλο ένα αναγνωρίσιμο σχήμα στη θέα από το νερό.

Η κρουαζιέρα μάς έδωσε επίσης χώρο να κοιτάξουμε πίσω προς το Κάτω Μανχάταν. Στη στεριά κοιτάζαμε προς τα πάνω μεμονωμένα κτίρια· από το λιμάνι, η σχέση τους με την προκυμαία φαινόταν πολύ πιο καθαρά.

Επιστρέφοντας στο Κάτω Μανχάταν, βρήκαμε μια ομάδα επισκεπτών γύρω από τον Charging Bull στο Μπρόντγουεϊ, δίπλα στο Μπόουλινγκ Γκριν. Το χάλκινο ζώο στέκεται χαμηλά και δυναμικά στον δρόμο, με το κεφάλι σκυμμένο και το σώμα στραμμένο σαν να ετοιμάζεται να κινηθεί. Γύρω του υπήρχε πολλή κίνηση, με ανθρώπους να συγκεντρώνονται για φωτογραφίες με φόντο τα γύρω κτίρια της πόλης.

Το γλυπτό είναι έργο του Αρτούρο ντι Μόντικα και εκτίθεται στο βόρειο άκρο του Μπόουλινγκ Γκριν από το 1989. Η σύνδεσή του με τις χρηματοπιστωτικές αγορές το κάνει φυσική εισαγωγή στην κοντινή περιοχή της Γουόλ Στριτ.

Γύρω από τη Γουόλ Στριτ και την Μπροντ Στριτ, τα κτίρια βρίσκονται πολύ κοντά στο πεζοδρόμιο. Το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης ξεχωρίζει με τους μεγάλους κίονες και το γλυπτό αέτωμά του. Η κύρια πρόσοψή του βρίσκεται στην Μπροντ Στριτ, όπου το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1903. Το είδαμε από τον δρόμο, μέσα στην καθημερινή κίνηση της Οικονομικής Συνοικίας.

Κοντά, το άγαλμα του Τζορτζ Ουάσινγκτον σηματοδοτεί το Φέντεραλ Χολ. Εδώ ορκίστηκε πρώτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών στις 30 Απριλίου 1789. Το κτίριο που βλέπουμε σήμερα είναι μεταγενέστερο και άνοιξε ως τελωνείο το 1842· η ορκωμοσία έγινε στο προηγούμενο Φέντεραλ Χολ στην ίδια θέση.

Αυτά τα μέρη συγκεντρώνουν σε μια μικρή περιοχή αρκετές πλευρές της ιστορίας της Νέας Υόρκης: το εμπόριο, τις χρηματοπιστωτικές αγορές και την αρχή της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Αξίζει επίσης να παρατηρήσει κανείς προσεκτικά τα ίδια τα κτίρια, από την πρόσοψη του χρηματιστηρίου μέχρι τα σκαλοπάτια κάτω από το άγαλμα του Ουάσινγκτον.

Η εκκλησία Τρίνιτι πρόσφερε άλλη μια αλλαγή κλίμακας στο Κάτω Μανχάταν. Το νεογοτθικό καμπαναριό και η λιθοδομή της στέκονταν ανάμεσα σε πολύ μεγαλύτερα εμπορικά κτίρια, ενώ ο περίβολός της πρόσφερε έναν ανοιχτό χώρο δίπλα στην εκκλησία.

Η σημερινή εκκλησία σχεδιάστηκε από τον Ρίτσαρντ Άπτζον και καθαγιάστηκε το 1846. Το γύρω κοιμητήριο συνδέει το μέρος με μια παλαιότερη Νέα Υόρκη· εδώ είναι θαμμένος ο Αλεξάντερ Χάμιλτον.

Η εκκλησία αποτελούσε εύστοχη αντίστιξη στο χρηματιστήριο και στα γύρω κτίρια γραφείων. Στην ίδια περιοχή του Μανχάταν βλέπαμε μια ενεργή οικονομική συνοικία, μια πρώιμη έδρα της κυβέρνησης και έναν ιστορικό χώρο λατρείας.

Στον χώρο του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου, η ανοικοδόμηση συνεχιζόταν ακόμη. Η περιοχή που είδαμε ήταν εργοτάξιο, με νέες κατασκευές να υψώνονται εκεί όπου οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου είχαν αλλάξει το Κάτω Μανχάταν.

Το One World Trade Center βρισκόταν υπό κατασκευή κατά την επίσκεψή μας. Οι εργασίες σε ολόκληρο τον χώρο αποτελούσαν μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου έργου ανοικοδόμησης, μαζί με το μνημείο που τότε προετοιμαζόταν για τα εγκαίνιά του. Οι ενημερώσεις κατασκευής εκείνης της περιόδου περιγράφουν την πρόοδο μέσα στο 2010.

Νωρίτερα, στο Μπάτερι Παρκ, είχαμε δει τη Σφαίρα, που είχε επιζήσει από την καταστροφή του αρχικού συγκροτήματος. Εδώ βλέπαμε την επόμενη φάση της ιστορίας του χώρου να παίρνει υλική μορφή. Οι δύο στάσεις συνδέονταν, αλλά καθεμία έδειχνε κάτι διαφορετικό: ένα γλυπτό που επέζησε και μια περιοχή που ξαναχτιζόταν.

Στο South Street Seaport, ο ορίζοντας απέκτησε διαφορετικό πρώτο πλάνο. Τα κατάρτια και τα ξάρτια ιστορικών πλοίων ξεχώριζαν μπροστά από τα κτίρια του Κάτω Μανχάταν, δείχνοντας τη ναυτική πλευρά της πόλης κοντά στο οικονομικό της κέντρο.

Η ανάπτυξη της Νέας Υόρκης συνδέθηκε στενά με το λιμάνι της. Το Μουσείο South Street Seaport ιδρύθηκε το 1967, ενώ οι υποστηρικτές της διατήρησης της κληρονομιάς προσπαθούσαν να προστατεύσουν τη συνοικία και τη ναυτική της ιστορία. Η προκυμαία που είδαμε έκανε αυτή τη σύνδεση κατανοητή: η ναυτιλία και το εμπόριο ανήκαν στην ίδια ιστορία της πόλης με τους κοντινούς πύργους γραφείων.

Η διαδρομή μας μέσα από την Τσάιναταουν μάς επανέφερε σε πολυσύχναστους δρόμους με επιχειρήσεις και επιγραφές. Από το όχημα βλέπαμε τη συνοικία περαστικά, με τη μία σκηνή δρόμου να διαδέχεται την άλλη. Πρόσθεσε μια πιο καθημερινή όψη του Μανχάταν ανάμεσα στα μεγαλύτερα αξιοθέατα.

Στην ανατολική πλευρά του Μανχάταν είδαμε την έδρα των Ηνωμένων Εθνών δίπλα στον Ιστ Ρίβερ. Τα μοντέρνα κτίριά της πρόσθεσαν άλλο ένα αρχιτεκτονικό ύφος στην επίσκεψή μας, μετά τις παλαιότερες πέτρινες προσόψεις του Κάτω Μανχάταν.

Το συγκρότημα της έδρας ολοκληρώθηκε το 1952. Το ψηλό κτίριο της Γραμματείας και το χαμηλότερο κτίριο της Γενικής Συνέλευσης αποτελούν μέρη του ίδιου συγκροτήματος, σχεδιασμένου για τη λειτουργία ενός διεθνούς οργανισμού μέσα στην πόλη.

Το είδαμε από έξω. Ήταν άλλο ένα γνώριμο αξιοθέατο της Νέας Υόρκης στο πραγματικό του περιβάλλον, με το ποτάμι να βοηθά στην κατανόηση της θέσης του συγκροτήματος.

Στο Ροκφέλερ Σέντερ επιστρέψαμε στην καρδιά του Μίντταουν. Τα κτίρια πλαισιώνουν μια σειρά από πλατείες και περάσματα, και η χρυσή μορφή του Προμηθέα αποτελούσε μια αμέσως αναγνωρίσιμη λεπτομέρεια πάνω από τη Lower Plaza.

Ο Πολ Μάνσιπ δημιούργησε το επιχρυσωμένο χάλκινο γλυπτό το 1934. Απεικονίζει τη μορφή της ελληνικής μυθολογίας που έφερε τη φωτιά στην ανθρωπότητα. Το γλυπτό δίνει στην πλατεία ένα κεντρικό σημείο προτού τα γύρω κτίρια τραβήξουν το βλέμμα προς τα πάνω.

Για εμάς, το Ροκφέλερ Σέντερ ήταν και η αφετηρία για μια πολύ ευρύτερη θέα του Μανχάταν: τις πλατφόρμες παρατήρησης του Top of the Rock.

Ανεβήκαμε στο Top of the Rock, στο 30 Rockefeller Plaza, όπου η πόλη ανοιγόταν σε ένα ευρύ πανόραμα. Αφού κοιτάζαμε προς τα πάνω από δρόμους γεμάτους ψηλά κτίρια, τώρα μπορούσαμε να δούμε πάνω από τις στέγες και να ακολουθήσουμε το σχήμα του Μανχάταν.

Προς τα βόρεια, το Σέντραλ Παρκ απλωνόταν ανάμεσα στα γύρω κτίρια. Από αυτό το ύψος ήταν πολύ πιο εύκολο να εκτιμήσουμε το μέγεθος του πράσινου ορθογωνίου του. Η αντίθεση ανάμεσα στο πάρκο και στους πυκνούς δρόμους γύρω του έδινε σαφή δομή στη θέα.

Γυρίζοντας προς τα νότια, εμφανιζόταν το Εμπάιρ Στέιτ Μπίλντινγκ. Η βαθμιδωτή μορφή του ξεχώριζε ψηλά πάνω από τα γύρω κτίρια, με περισσότερο Μανχάταν να εκτείνεται πίσω του. Αυτό ήταν ένα από τα πλεονεκτήματα της θέσης μας στο Ροκφέλερ Σέντερ: το ίδιο το Εμπάιρ Στέιτ Μπίλντινγκ αποτελούσε μέρος του πανοράματος.

Το παρατηρητήριο είχε ανοίξει αρχικά μαζί με το κτίριο RCA το 1933. Έπειτα από μακρά περίοδο διακοπής λειτουργίας, ξανάνοιξε ως Top of the Rock το 2005, μερικά χρόνια πριν από την επίσκεψή μας. Οι πλατφόρμες βρίσκονται στον 67ο, 69ο και 70ό όροφο.

Οι δύο κατευθύνσεις πρόσφεραν πολύ διαφορετικές φωτογραφίες. Ο βόρειος προσανατολισμός τόνιζε το πάρκο και τα όρια της πόλης γύρω του· ο νότιος έφερνε στο προσκήνιο τη συγκέντρωση των κτιρίων του Μίντταουν. Μαζί μάς έδωσαν πιο ξεκάθαρη αίσθηση των τόπων που βλέπαμε από χαμηλά.

Πίσω στο επίπεδο του δρόμου, η Πέμπτη Λεωφόρος μάς έφερε μπροστά σε άλλη μια σειρά γνώριμων κτιρίων. Περάσαμε επίσης από μια αντιπολεμική διαδήλωση, ένα μικρό κομμάτι της ζωής της πόλης ανάμεσα στα πιο γνωστά αρχιτεκτονικά αξιοθέατα.

Ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Πατρικίου ξεχώριζε με τα οξυκόρυφα τόξα, τη λαξευμένη πέτρα και τα δύο καμπαναριά του. Σχεδιασμένος από τον Τζέιμς Ρένγουικ, ο ναός άνοιξε το 1879· τα καμπαναριά ολοκληρώθηκαν το 1888. Με φόντο τα γύρω εμπορικά κτίρια, η νεογοτθική εξωτερική όψη του δημιουργούσε ιδιαίτερα έντονη αντίθεση.

Περάσαμε και από την είσοδο του Τραμπ Τάουερ, μια ακόμη αναγνωρίσιμη διεύθυνση της Πέμπτης Λεωφόρου. Παρακάτω, το The Plaza σηματοδοτούσε την άκρη του Σέντραλ Παρκ με μια πολύ διαφορετική πρόσοψη. Το ξενοδοχείο άνοιξε την 1η Οκτωβρίου 1907, και η θέση του δίπλα στην Πέμπτη Λεωφόρο και τη Central Park South το κάνει μέρος της προσέγγισης προς το πάρκο.

Αυτό το μέρος της επίσκεψής μας αφορούσε τον δρόμο και τα κτίριά του: τον καθεδρικό ναό, την είσοδο του πύργου, το ξενοδοχείο και τους ανθρώπους ανάμεσά τους. Η ποικιλία ήταν ορατή χωρίς να μπούμε μέσα.

Αφού είδαμε το Σέντραλ Παρκ από ψηλά, μπήκαμε στο ίδιο το πάρκο. Η ευρεία θέα από το Top of the Rock έδωσε τη θέση της σε μονοπάτια, δέντρα και ανθρώπους που περνούσαν χρόνο στην ύπαιθρο. Στην ταράτσα Μπεθέσντα, ένας καλλιτέχνης που δημιουργούσε μεγάλες σαπουνόφουσκες τραβούσε την προσοχή των κοντινών οικογενειών.

Η ταράτσα είναι ένας από τους κύριους αρχιτεκτονικούς χώρους του πάρκου. Τη σχεδίασε ο Κάλβερτ Βο μαζί με τον Τζέικομπ Ρέι Μολντ, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για τις περίτεχνες λαξευμένες λεπτομέρειες. Οι σκάλες και τα κιγκλιδώματά της πλαισιώνουν την κάτω ταράτσα και τον χώρο γύρω από το σιντριβάνι Μπεθέσντα.

Το κεντρικό γλυπτό του σιντριβανιού, ο Άγγελος των Υδάτων, δημιουργήθηκε από την Έμα Στέμπινς και εγκαινιάστηκε το 1873. Τιμά το υδραγωγείο Κρότον, που έφερε φρέσκο νερό στη Νέα Υόρκη το 1842. Αυτή η σύνδεση δίνει στο γνώριμο αξιοθέατο του πάρκου μια ιστορία για την ανάπτυξη της πόλης και τη δημόσια υγεία.

Γύρω από την ταράτσα, η αρχιτεκτονική και η δραστηριότητα ανήκαν στην ίδια σκηνή. Ο καλλιτέχνης με τις σαπουνόφουσκες, οι θεατές και το γύρω πράσινο έδωσαν στην επίσκεψή μας στο πάρκο διαφορετικό ρυθμό από τους δρόμους του Μίντταουν.

Η ταινία μας τελειώνει στην Τάιμς Σκουέρ μετά το σκοτάδι, με φωτεινές διαφημίσεις να γεμίζουν τη θέα πάνω από τον δρόμο. Η κλίμακα ήταν διαφορετική από τις ημερήσιες σκηνές: μεγάλες οθόνες και επιγραφές τραβούσαν την προσοχή προς τα πάνω, ενώ οι άνθρωποι κινούνταν στον έντονα φωτισμένο χώρο από κάτω.

Το όνομα της περιοχής προέρχεται από την εφημερίδα The New York Times, της οποίας η νέα έδρα συνέβαλε στη μετονομασία της Longacre Square σε Times Square το 1904. Μέχρι την επίσκεψή μας, η διαφήμιση είχε γίνει καθοριστικό στοιχείο του τόπου, καλύπτοντας τα κτίρια με μια διαρκώς μεταβαλλόμενη προβολή.

Οι κινηματογραφικές διαφημίσεις περιλάμβαναν τα Sex and the City 2 και Prince of Persia. Βρίσκονταν ανάμεσα στις άλλες επιγραφές και οθόνες που είδαμε εκείνο το βράδυ, δίνοντας στη σκηνή λεπτομέρειες συγκεκριμένες για τη δική μας επίσκεψη.

Μετά το λιμάνι, την Οικονομική Συνοικία, το παρατηρητήριο και το Σέντραλ Παρκ, η Τάιμς Σκουέρ έφερε στην ταινία ένα πολυσύχναστο, έντονα φωτισμένο τέλος. Ήταν άλλη μια πολύ διαφορετική όψη της ίδιας πόλης.

Η επίσκεψή μας στη Νέα Υόρκη συνέδεσε μέρη που αναγνωρίσαμε αμέσως με λεπτομέρειες που φανερώθηκαν μόνο καθώς κινούμασταν στην πόλη. Το λιμάνι έδειξε το Μανχάταν από απόσταση, η Οικονομική Συνοικία έφερε κοντά τα παλαιότερα κτίριά του και το Top of the Rock άνοιξε τη θέα πάνω από δρόμους που είχαμε δει από χαμηλά.

Το Σέντραλ Παρκ και η Τάιμς Σκουέρ πρόσθεσαν δύο ακόμη πλευρές της επίσκεψης: ανθρώπους συγκεντρωμένους γύρω από μια ταράτσα μέσα στο πράσινο και έπειτα πλήθη κάτω από τις φωτεινές επιγραφές μετά το σκοτάδι. Μαζί με τις φωτογραφίες, η ταινία μας μοιράζεται αυτές τις διαφορετικές όψεις της Νέας Υόρκης όπως την είδαμε το 2010.

Φωτογραφίες και βίντεο

Πρωτότυπες φωτογραφίες και ταξιδιωτικά πλάνα από την επίσκεψή μας στη Νέα Υόρκη το 2010 — Let’s Visit by Radon.