New York in 2010

De nadering van Manhattan bood ons een weids uitzicht voordat de gebouwen de straten om ons heen vulden. Vanuit het busraam verscheen de skyline van Midtown door de wolken, terwijl de torens van Lower Manhattan verder naar het zuiden een afzonderlijke groep vormden.

Van een afstand vormden de gebouwen samen één herkenbare skyline. Op straat viel dat uitzicht uiteen in afzonderlijke gevels, hoeken en smalle openingen tussen de torens. We zouden die weidse uitzichten opnieuw zien vanuit de haven en later tijdens ons bezoek vanaf het uitkijkplatform van Rockefeller Center.

Aan de zuidpunt van Manhattan stopten we in Battery Park, waar The Sphere tijdens ons bezoek stond. Het beschadigde metalen beeld had ooit op het plein tussen de Twin Towers van het World Trade Center gestaan.

Het beeld van Fritz Koenig overleefde de aanslagen van 11 september 2001, ondanks zware beschadigingen. Het werd in maart 2002 in Battery Park geplaatst als gedenkteken voor de slachtoffers. Daar kwamen we het in 2010 tegen, voordat we het terrein van het World Trade Center zelf bezochten.

Door het beschadigde oppervlak was dit een heel ander soort monument dan de formele standbeelden en gevels elders in Manhattan. De geschiedenis maakte deel uit van het voorwerp dat voor ons stond.

Onze rondvaart bracht ons de haven van New York op voor een ander uitzicht op de stad. Vanaf het water waren de waterkant en gebouwen van Manhattan samen te zien, met daarboven de bewolkte hemel.

De belangrijkste bezienswaardigheid was het Vrijheidsbeeld, dat op Liberty Island boven zijn sokkel uitrees. Zelfs vanaf de boot was het silhouet onmiskenbaar: de geheven fakkel, de kroon en de lange plooien van het gewaad. Het beeld werd op 28 oktober 1886 ingewijd. Frédéric Auguste Bartholdi ontwierp de figuur, waarvan het koperen oppervlak geleidelijk de bekende groene kleur kreeg.

Verderop in de haven verbond de Verrazzano-Narrows Bridge Brooklyn met Staten Island. De hangbrug werd in 1964 geopend en voegde met zijn lange overspanning nog een herkenbare vorm toe aan het uitzicht vanaf het water.

De rondvaart gaf ons ook ruimte om terug te kijken naar Lower Manhattan. Op het land hadden we naar afzonderlijke gebouwen omhooggekeken; vanuit de haven was hun samenhang met de waterkant veel beter te zien.

Terug in Lower Manhattan zagen we een groep bezoekers rond Charging Bull op Broadway, naast Bowling Green. Het bronzen dier staat laag en krachtig op straat, met zijn kop omlaag en zijn lijf gedraaid alsof het elk moment kan bewegen. Er was veel bedrijvigheid: mensen verzamelden zich voor foto’s met de omliggende stadsgebouwen als achtergrond.

Het beeld is gemaakt door Arturo Di Modica en staat sinds 1989 aan de noordkant van Bowling Green. De verbinding met de financiële markten maakt het een logische kennismaking met het nabijgelegen Wall Street-gebied.

Rond Wall Street en Broad Street staan de gebouwen dicht op de stoep. De New York Stock Exchange valt op door haar grote zuilen en gebeeldhouwde fronton. De hoofdgevel ligt aan Broad Street, waar het gebouw in 1903 werd voltooid. We bekeken het vanaf de straat, omringd door de dagelijkse drukte van het Financial District.

Vlakbij markeert het standbeeld van George Washington Federal Hall. Hier legde hij op 30 april 1789 de eed af als eerste president van de Verenigde Staten. Het gebouw dat er nu staat is later gebouwd en werd in 1842 als douanekantoor geopend; de inauguratie vond plaats in de eerdere Federal Hall op dezelfde plek.

Deze plekken brengen verschillende onderdelen van de geschiedenis van New York samen in een klein gebied: handel, financiële markten en het begin van de federale regering. Ook de gebouwen zelf verdienen een nadere blik, van de beursgevel tot de trappen onder Washingtons standbeeld.

Trinity Church zorgde voor een andere schaal in Lower Manhattan. De neogotische spits en het steenwerk stonden tussen veel grotere bedrijfsgebouwen, terwijl het kerkhof open ruimte naast de kerk bood.

De huidige kerk werd ontworpen door Richard Upjohn en in 1846 ingewijd. Het omliggende kerkhof verbindt deze plek met een ouder New York; Alexander Hamilton ligt hier begraven.

De kerk vormde een mooi tegenwicht voor de beurs en de omliggende kantoorgebouwen. In hetzelfde deel van Manhattan zagen we een actief financieel district, een vroege regeringszetel en een historische gebedsplaats.

Op het terrein van het World Trade Center was de wederopbouw nog bezig. Wat wij zagen was een bouwplaats, waar nieuwe constructies verrezen op de plek waar de aanslagen van 11 september Lower Manhattan hadden veranderd.

One World Trade Center was tijdens ons bezoek in aanbouw. De werkzaamheden op het terrein maakten deel uit van een veel groter wederopbouwproject, waaronder het gedenkteken dat toen voor de opening werd voorbereid. Bouwberichten uit die tijd beschrijven de voortgang in 2010.

Eerder hadden we in Battery Park The Sphere gezien, dat de verwoesting van het oorspronkelijke complex had overleefd. Hier zagen we de volgende fase van de geschiedenis van het terrein tastbare vorm krijgen. De twee haltes waren verbonden, maar toonden elk iets anders: een overgebleven beeld en een gebied in wederopbouw.

Bij South Street Seaport kreeg de skyline een andere voorgrond. Masten en tuigage van historische schepen staken af tegen de gebouwen van Lower Manhattan en lieten vlak bij het financiële centrum de maritieme kant van de stad zien.

De groei van New York was nauw verbonden met de haven. Het South Street Seaport Museum werd in 1967 opgericht, terwijl monumentenzorgers zich inzetten voor het behoud van de wijk en haar maritieme erfgoed. De waterkant die wij zagen maakte die verbinding begrijpelijk: scheepvaart en handel hoorden bij hetzelfde stadsverhaal als de kantoortorens vlakbij.

Onze rit door Chinatown bracht ons terug naar drukke straten vol bedrijven en uithangborden. Vanuit het voertuig zagen we de buurt in het voorbijgaan, met het ene straatbeeld na het andere. Tussen de grotere bezienswaardigheden gaf dat een alledaagser beeld van Manhattan.

Aan de East Side van Manhattan zagen we het hoofdkantoor van de Verenigde Naties naast de East River. Na de oudere stenen gevels van Lower Manhattan voegden de moderne gebouwen een andere architectuurstijl toe aan ons bezoek.

Het hoofdkantoorcomplex werd in 1952 voltooid. Het hoge secretariaatsgebouw en het lagere gebouw van de Algemene Vergadering maken deel uit van hetzelfde complex, ontworpen voor het werk van een internationale organisatie binnen de stad.

Wij bekeken het van buiten. Het was opnieuw een bekende bezienswaardigheid van New York in haar echte omgeving, waarbij de rivier hielp om de ligging van het complex te begrijpen.

Bij Rockefeller Center waren we terug in het hart van Midtown. De gebouwen omringen een reeks pleinen en doorgangen, en de goudkleurige figuur van Prometheus was een direct herkenbaar detail boven de Lower Plaza.

Paul Manship maakte het vergulde bronzen beeld in 1934. Het stelt de figuur uit de Griekse mythologie voor die de mensheid het vuur bracht. Het beeld geeft de blik een rustpunt op het plein voordat de omliggende gebouwen de ogen omhoog trekken.

Voor ons was Rockefeller Center ook het vertrekpunt voor een veel weidser uitzicht over Manhattan: de uitkijkplatforms van Top of the Rock.

We gingen omhoog naar Top of the Rock op 30 Rockefeller Plaza, waar de stad zich opende tot een breed panorama. Nadat we vanaf straten met hoge gebouwen omhoog hadden gekeken, konden we nu over de daken kijken en de vorm van Manhattan volgen.

Naar het noorden strekte Central Park zich uit tussen de omliggende gebouwen. Vanaf deze hoogte was de omvang van de groene rechthoek veel beter te waarderen. Het contrast tussen het park en de dichte straten eromheen gaf het uitzicht een duidelijke structuur.

Naar het zuiden draaiden we ons naar het Empire State Building. De getrapte vorm stak duidelijk boven de omliggende gebouwen uit, met daarachter nog meer van Manhattan. Dat was een voordeel van ons uitzichtpunt in Rockefeller Center: het Empire State Building zelf maakte deel uit van het panorama.

Het uitkijkplatform was tegelijk met het RCA Building in 1933 geopend. Na een lange sluiting heropende het in 2005 als Top of the Rock, enkele jaren voor ons bezoek. De platforms liggen op de 67e, 69e en 70e verdieping.

De twee richtingen leverden heel verschillende foto’s op. Naar het noorden lag de nadruk op het park en de stadsranden eromheen; naar het zuiden kwam de concentratie gebouwen van Midtown naar voren. Samen gaven ze ons een duidelijker beeld van de plekken die we van beneden hadden gezien.

Terug op straat bracht Fifth Avenue opnieuw een reeks bekende gebouwen samen. We passeerden ook een demonstratie tegen de oorlog, een stukje stadsleven tussen de bekendere architectonische bezienswaardigheden.

St. Patrick’s Cathedral viel op door de spitsbogen, het bewerkte steen en de twee torenspitsen. De door James Renwick ontworpen kathedraal opende in 1879; de spitsen waren in 1888 voltooid. Tegen de omliggende bedrijfsgebouwen vormde de neogotische buitenkant een bijzonder duidelijk contrast.

We kwamen ook langs de ingang van Trump Tower, nog een herkenbaar adres aan Fifth Avenue. Verderop markeerde The Plaza de rand van Central Park met een heel andere gevel. Het hotel opende op 1 oktober 1907 en maakt door de ligging naast Fifth Avenue en Central Park South deel uit van de route naar het park.

Dit deel van ons bezoek draaide om de straat en haar gebouwen: de kathedraal, de ingang van de toren, het hotel en de mensen ertussen. De verscheidenheid was ook van buiten zichtbaar.

Nadat we Central Park van boven hadden gezien, gingen we het park zelf in. Het weidse uitzicht vanaf Top of the Rock maakte plaats voor paden, bomen en mensen die buiten hun tijd doorbrachten. Bij Bethesda Terrace trok een artiest met grote bellen de aandacht van gezinnen in de buurt.

Het terras is een van de belangrijkste architectonische ruimten van het park. Calvert Vaux ontwierp het samen met Jacob Wrey Mould, die verantwoordelijk was voor de verfijnde gebeeldhouwde details. De trappen en balustrades omlijsten het lagere terras en de omgeving van Bethesda Fountain.

Het centrale beeld van de fontein, Angel of the Waters, werd gemaakt door Emma Stebbins en in 1873 ingewijd. Het herdenkt het Croton Aqueduct, dat New York in 1842 schoon water bracht. Die verbinding geeft een bekende bezienswaardigheid in het park een verhaal over de groei en volksgezondheid van de stad.

Rond het terras hoorden architectuur en bedrijvigheid bij hetzelfde tafereel. De bellenartiest, de toeschouwers en het omringende groen gaven ons parkbezoek een ander tempo dan de straten van Midtown.

Onze film eindigt op Times Square na zonsondergang, met verlichte reclames die het uitzicht boven de straat vullen. De schaal was anders dan overdag: grote schermen en borden trokken de aandacht omhoog, terwijl mensen zich door de felverlichte ruimte eronder bewogen.

De wijk ontleent haar naam aan The New York Times, waarvan het nieuwe hoofdkantoor hielp bij de naamsverandering van Longacre Square naar Times Square in 1904. Ten tijde van ons bezoek was reclame bepalend voor deze plek en bedekte ze de gebouwen met een voortdurend veranderende vertoning.

Onder de filmreclames waren Sex and the City 2 en Prince of Persia. Ze stonden tussen de andere borden en schermen die we die avond zagen en gaven het tafereel details die specifiek bij ons bezoek hoorden.

Na de haven, het Financial District, het uitkijkplatform en Central Park gaf Times Square de film een druk en felverlicht slot. Het was opnieuw een heel ander gezicht van dezelfde stad.

Ons bezoek aan New York bracht plekken samen die we onmiddellijk herkenden en details die pas zichtbaar werden terwijl we door de stad trokken. De haven toonde Manhattan van een afstand, het Financial District bracht de oudere gebouwen dicht bij elkaar en Top of the Rock opende het uitzicht over straten die we van beneden hadden gezien.

Central Park en Times Square voegden nog twee kanten van het bezoek toe: mensen rond een terras in het groen en vervolgens menigten onder verlichte borden na zonsondergang. Samen met de foto’s deelt onze film die verschillende beelden van New York zoals wij het in 2010 zagen.

Foto’s en video

Eigen foto’s en reisbeelden van ons bezoek aan New York in 2010 — Let’s Visit by Radon.